มะลิ ดอกไม้สีขาวบริสุทธิ์ ที่นิยมปลูกติดบ้าน

เรียบเรียงข้อมูลโดยกระปุกดอทคอม

          ดอกไม้ดอกเล็ก ๆ สีขาวบริสุทธิ์อย่าง ดอกมะลิ ถูกนำมาใช้เป็นดอกไม้สัญลักษณ์ วันแม่ เพราะดอกมะลิเปรียบเสมือนความรักอันบริสุทธิ์ของแม่ที่มีให้ลูกน้อยไม่มีวันเสื่อมคลาย และด้วยความหอมที่อบอวลไปได้ไกล อีกทั้งคนไทยนิยมนำดอกมะลิมาร้อยมาลัยบูชาพระ จึงไม่แปลกใจว่า มะลิเป็นไม้ดอกที่นิยมปลูกกันในสวนหลังบ้าน ดังนั้น กระปุกดอทคอมก็ขอนำข้อมูลของ มะลิ ไม้ดอกสีขาวบริสุทธิ์ที่มีกลิ่นหอมชวนดมชนิดนี้มาฝากกัน ไปดูกันซิว่าถ้าหากอยากจะปลูกต้นมะลิจะต้องทำอย่างไรบ้าง ไปดูกันเลยจ้า ..

ลักษณะของต้นมะลิ

          มะลิเป็นไม้พุ่มขนาดเล็กที่มีความสูงไม่มากนัก สูงอย่างเต็มที่ส่วนใหญ่ไม่เกิน 2 เมตร ด้วยเหตุนี้จึงทำให้ดอกมะลิได้รับความนิยมจากคนรักต้นไม้ให้เป็นตัวเลือกแรก ๆ ที่จะปลูกไว้ในบ้าน

           ลำต้น มีความสูงประมาณ 1 - 3 เมตร ผิวเปลือกลำต้นสีขาวมีสะเก็ดรอยแตกเล็กน้อย ลำต้นเล็กกลมแตกกิ่งก้านสาขาไปรอบ ๆ ลำต้น

           ใบ เป็นใบเดียวแตกใบเรียงกันเป็นคู่ ๆ ตามก้านและกิ่ง ลักษณะของใบมนป้อม โคนใบสอบเรียว ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบเป็นมัน สีเขียวเข้ม ขนาดใบกว้างประมาณ 2 - 3 เซนติเมตร ยาวประมาณ 3 - 5 เซนติเมตร ออกดอกเป็นช่อ ออกตามส่วนยอดหรือตามง่ามใบ

           ดอก มีขนาดเล็กสีขาว มีกลีบดอกประมาณ 6 - 8 กลีบ เรียงกันเป็นวงกลมหรือซ้อนกันเป็นชั้นแล้วแต่ชนิดพันธุ์ ขนาดดอกบานเต็มที่ประมาณ 2 - 3 เซนติเมตร

           ผล เป็นรูปกลมรีเล็กเมื่อสุกจะมีสีดำภายในมีเมล็ดอยู่ 1 เมล็ด

 
ชนิดของมะลิที่นิยมปลูกเป็นไม้มงคล



1. มะลิซ้อน (Grand Duke of Tuscany)

          มะลิซ้อน หรือ อีกชื่อหนึ่งคือ มะลิลา ลักษณะทั่ว ๆ ไปคล้ายมะลิถอด และมะลิลาซ้อน แต่ใบมีลักษณะแคบกว่า ดอกออกเป็นช่อมี 3 ดอกเช่นกัน กลีบดอกซ้อน แต่ซ้อนกว่า 5 ชั้น แต่ละชั้นมีกลีบดอก 10 กลีบ ขึ้นไป ขนาดดอก 3 - 4 เซนติเมตร ดอกสีขาว กลิ่นหอมมาก

 

2. มะลิวัลย์ (Angel-hair Jasmine)

          มะลิวัลย์ ออกดอกเป็นช่อตามข้อต้น ดอกมีสีขาว ก้านดอกสีน้ำตาลอ่อน มีความยาวประมาณ 3 เซนติเมตร ลักษณะของดอกจะคล้ายกับดอกมะลิลาดอกช่อหนึ่ง ๆ จะมีดอก 2 - 6 ดอก กลีบดอกเรียวยาวมี 7 กลีบ มะลิวัลย์เป็นพันธุ์ไม้ที่ออกดอกดก เวลาออกดอกจะดูขาวไปทั้งต้น ดอกมีกลิ่นหอมแรง และจะส่งกลิ่นหอมไปได้ในระยะไกล ๆ

 

3. มะลิฉัตร (Arabian Jasmine)

          มะลิฉัตร หรือ มะลิพิกุล ใบคล้ายมะลิซ้อนและมีคลื่นเล็กน้อย ดอกเป็นช่อ 3 ดอก ดอกซ้อนเป็นชั้น ๆ เห็นได้ชัด (คล้ายฉัตร) และดอกมีขนาดเล็กพอ ๆ กับดอกพิกุล ขนาดดอก 1 - 1.4 เซนติเมตร ดอกสีขาว กลิ่นหอม

 

4. มะลิพวง (Angelwing Jasmine)

          มะลิพวง หรืออีกชื่อคือ มะลุลี จะมีลักษณะต้น ใบ อื่น ๆ คล้ายมะลิลา แต่ใบใหญ่กว่าดอกออกเป็นช่อ มี 3 ดอก และดอกกลางบานก่อน เช่นกัน แต่มีดอกซ้อน 3 - 4 ชั้นปลายกลีบมน

 
 
5. พุทธชาด (Star Jasmine)

          ออกดอกเป็นช่อที่ส่วนยอดของกิ่ง และตามข้อต้น ออกดอกแน่นดอกสีขาวมี 6 - 8 กลีบ ดอกมีขนาดเล็ก คล้ายดอกมะลิ โคนกลีบดอกจะหลอมติดกันเป็นหลอด มีกลีบเลี้ยงสีเขียวรองรับอยู่ ดอกมีกลิ่นหอมแรงมากและยังสามารถส่งกลิ่นหอมอบอวลไปได้ไกลอีกด้วย


ประโยชน์ของต้นมะลิ

          คนสมัยก่อน นอกจากจะนิยมปลูกดอกมะลิเอาไว้เป็นไม้ดอกไม้ประดับ เพื่อชื่นชมกับดอกสีขาวสวยนุ่มนวลชวนมองแล้ว เขายังเก็บดอกมะลิตูมมาใส่พาน หรือถ้ามีเวลาว่างพอก็จะนำมาร้อยเป็นมาลัยกราบบูชาพระอีกด้วย กลิ่นหอมอ่อน ๆ อบอวลของดอกมะลิที่อยู่ในห้องพระ ให้ความรู้สึกสงบใจอีกต่างหาก

          นอกจากนี้ยังนำดอกมะลิมาลอยในน้ำดื่มเย็น ๆ ให้แขกผู้มาเยือนได้ดื่มกันอย่างชื่นอกชื่นใจ หรือจะนำดอกมะลิไปลอยในน้ำเชื่อมกินกับขนมหวานไทย ก็ทำให้มีกลิ่นหอมชวนทาน แต่ทั้งนี้ต้องมั่นใจว่า ดอกมะลิที่นำมาใช้ไม่ได้ฉีดยาฆ่าแมลง นอกจากนี้ ต้นมะลิยังมีสรรพคุณทางยาของต้นมะลิก็มีไม่แพ้ต้นไม้อื่น ๆ เลยล่ะค่ะ


สรรพคุณของต้นมะลิ

          ประโยชน์ทางสมุนไพรของมะลิมีแทบทุกส่วนเลยก็ว่าได้ ไล่กันไปตั้งแต่รากเรื่อยไปจนถึงดอกทีเดียว ดังนี้

            ราก ใช้แก้ได้สารพัดโรค ทั้งปวดเมื่อย เคล็ดขัดยอก เลือดออกตามไรฟัน รวมทั้งช่วยรักษาหลอดลมอักเสบได้ด้วย หากนำรากมาฝนกินกับน้ำ แก้ร้อนในได้ดี คนที่ป่วยเป็นโรคเกี่ยวกับทรวงอก ให้นำรากมาประมาณ 1 - 1.5 กรัม ต้มน้ำกินก็ช่วยได้

            ใบ ใช้แก้ไข้ที่เกิดจากอาการเปลี่ยนแปลงได้ดี รวมทั้งรักษาอาการปวดท้อง แน่นท้อง ท้องเสีย หากนำใบมาตำแล้วละลายกับน้ำปูนใส แต้มแผลฟกช้ำ แผลเรื้อรัง โรคผิวหนังจะหายไวขึ้น ตลอดจนช่วยบำรุงสายตา และขับน้ำนมสตรีที่มีครรภ์ได้ด้วย

            ดอก ดอกมะลินอกจากความสวยและความหอมแล้ว ยังแก้โรคบิด อาการปวดท้อง หากตำให้ละเอียดพอกที่ขมับ แก้อาการปวดหัวและปวดหูชั้นกลางได้ แถมยังช่วยรักษาแผลพุพอง แก้พิษแมลงสัตว์กัดต่อย รวมทั้งเป็นยาบำรุงหัวใจได้อย่างดีเยี่ยมอีกขนานหนึ่งด้วย


วิธีการปลูกต้นมะลิ

การปลูกต้นมะลิในกระถาง

          การปลูกในกระถางเพื่อประดับภายนอกอาคารบ้านเรือน ควรใช้กระถางทรงสูง ขนาด 8 - 14 นิ้ว ใช้ปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยหมัก : ดินร่วน อัตรา 1: 1 :1 ผสมดินปลูกควรเปลี่ยนกระถางปีละครั้งเพราะการขยายตัวของรากแน่นเกินไปและเพื่อเปลี่ยนดินปลูกใหม่ ทดแทนดินปลูกเดิมที่เสื่อมสภาพไป

การปลูกต้นมะลิลงดินในแปลงปลูก

          การปลูกในแปลงปลูกเพื่อประดับบริเวณบ้านและสวน โบราณนิยมปลูกบริเวณทางเข้าหน้าบ้าน เพื่อเป็นเสน่ห์แก่บ้าน ขนาดหลุมปลูก 30 x 30 x 30 เซนติเมตร ใช้ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก : ดินร่วน อัตรา 1: 1 ผสมดินปลูก

การดูแลรักษาต้นมะลิ

            แสงแดด  : ต้องการแสงแดดจัด หรือกลางแจ้ง

            การให้น้ำ : ต้องการปริมาณน้ำปานกลาง ควรให้น้ำ 3 - 5 วัน/ครั้ง

            ดิน : ชอบดินร่วนซุย มีความชุ่มชื้นปานกลาง ระบายน้ำได้ดี

            การใส่ปุ๋ย : ใช้ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก อัตรา 0.5 - 1 กิโลกรัม/ต้น ควรใส่ปีละ 5 - 6 ครั้ง หรือใช้ปุ๋ยเคมีสูตร 15-15-15 อัตรา 200 - 300 กรัม/ต้น ใส่ปีละ 4 - 6 ครั้ง

            การตัดแต่ง : ควรตัดแต่งทรงพุ่มให้โปร่งรวมทั้งตัดกิ่งที่แห้งตายออกด้วย เพื่อลดโรคและแมลง

            การเก็บเกี่ยว : เก็บดอกตูมที่โตเต็มที่ สีขาวนวล วิธีเก็บให้ใช้มือเด็ดตรงก้านดอกใต้กลีบเลี้ยง ควรเก็บดอกเวลาเช้ามืด 03.00 - 04.00 น.

 
การขยายพันธุ์ต้นมะลิ

การขยายพันธุ์ที่นิยมกันมากที่สุดคือ การปักชำ

          1. เตรียมวัสดุเพาะชำ ทรายผสมขี้เถ้าแกลบ อัตราส่วน 1 : 1 บรรจุในภาชนะ แล้วรดน้ำให้ชุ่ม

          2. เตรียมกิ่งพันธุ์ กิ่งที่ใช้เป็นกิ่งกึ่งแก่กึ่งอ่อน ตัดให้มีความยาวของกิ่ง 4 นิ้ว หรือมีข้ออย่างน้อย 3 ข้อ การตัดกิ่งควรตัดให้ชิดข้อ ริดใบส่วนล่างออก

          3. นำกิ่งมะลิปักชำลงในแปลงชำ ให้มีระยะระหว่างแถวและกิ่ง 2 x 2 นิ้ว รดน้ำและสารเคมีป้องกันกำจัดเชื้อรา รักษาความชื้นให้เหมาะสมและคงที่

          4. หลังจากกิ่งปักชำออกรากแล้วให้ย้ายลงปลูกในถุงขนาด 2 x 3 นิ้ว โดยใส่ดิน+ขุยมะพร้าว+ปุ๋ยคอก อัตรา 3: 1: 1 จนต้นมะลิแข็งแรงดีแล้วจึงนำไปปลูก