แบบบ้านเรือนไทยใต้ถุนสูง "เรือนพ่อคง" สถาปัตยกรรมท้องถิ่นที่ยังคงความงดงามแบบไทย ๆ

แบบบ้านเรือนไทย

          แบบบ้านไม้ชั้นเดียวใต้ถุนสูง "เรือนพ่อคง" แบบบ้านเรือนไทยโบราณ อายุกว่า 112 ปี ที่ยังคงความงดงามไว้ได้อย่างน่าชื่นชม สถาปัตยกรรมท้องถิ่นที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์ไว้

          สำหรับคนที่ชอบบ้านเรือนไทย บ้านไม้ หรือบ้านโบราณ วันนี้ คุณ Apple Devil สมาชิกเว็บไซต์พันทิปดอทคอม ผู้ที่ได้ไอเดียสร้างบ้านจาก "เรือนโคราช" ก็ขอนำแบบบ้านไทยโบราณ "เรือนพ่อคง" ณ ใจกลางมหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา พร้อมข้อมูลเกี่ยวกับเรือนไม้โบราณและภาพสวย ๆ ของบ้านชั้นเดียวใต้ถุนสูงหลังนี้ มาให้คนที่สนใจหรือกำลังหาแรงบันดาลใจในการสร้างบ้านไม้ได้ชมกันค่ะ

[CR] "เรือนพ่อคง" เรือนโคราชสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นที่สวยงาม โดย คุณ Apple Devil

          ออกตัวไว้ก่อนว่า ผมไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญการสร้างบ้านแต่อย่างใด แต่เป็นคนที่ชอบเรือนโบราณเท่านั้นนะครับ หนึ่งในเรือนโคราชที่ผมใช้เป็นแหล่งข้อมูลสร้างบ้านของตนเอง (แต่ก่อนสร้างผมไม่เคยไปดูเรือนหลังจริง) และคิดที่จะไปเยี่ยมชมเรือนแห่งนี้กับตาให้ได้สักครั้ง

          สัปดาห์ที่แล้วสบโอกาสได้ไปอบรมที่ จ.อุบลราชธานี ขากลับจึงตั้งใจที่จะแวะเยี่ยมเรือนโคราชแห่งนี้ และตั้งใจเก็บภาพมาฝากสำหรับคนที่ชอบและรักเรือนไม้โบราณ และอาจจะใช้เป็นไอเดียไปออกแบบบ้านเรือนของท่านเองได้ ปัจจุบันเรือนหลังนี้ตั้งอยู่ใจกลางมหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา เข้าชมฟรี ซึ่งต่อไปนี้ผมจะเรียกเรือนหลังนี้ว่า “เรือนพ่อคง” นะครับ

แบบบ้านเรือนไทย

          เรือนโคราชหลังนี้ เป็นเรือนของพ่อคง โชตินอก เดิมตั้งอยู่ ณ บ้านตะคร้อ ตำบลเมืองคง อำเภอคง จังหวัดนครราชสีมา สร้างเมื่อ พ.ศ. 2448 ถ้านับถึงปัจจุบันก็สร้างมาแล้วประมาณ 112 ปี ซึ่งผ่านการอยู่อาศัยอย่างต่อเนื่องของทายาทพ่อคงมากว่า 4 รุ่น สภาพก่อนจะย้ายมาปรุงใหม่ในมหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมานั้น มีความทรุดโทรมลงไปบ้างอันเนื่องจากผ่านกาลเวลา แต่ยังคงความแข็งแรง มั่นคง สวยงาม และสะท้อนภูมิปัญญา วิถีวัฒนธรรม และอัจฉริยภาพของช่างท้องถิ่นชาวโคราชได้อย่างชัดเจน

          เรือนโคราชกลางมหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมาแห่งนี้ เกิดขึ้นได้ด้วยความคิดริเริ่มของอดีตบุคลากรและศิษย์เก่าของมหาวิทยาลัยในการระดมทุนกัน ซึ่งเริ่มระดมกันเมื่อต้นปี พ.ศ. 2559 และแล้วเสร็จในปีเดียวกันนั่นเองครับ ชื่นชมมาก ๆ นะครับ

          อนึ่ง เรือนโคราชไม่ใช่เรือนไทยภาคอีสานและไม่ใช่เรือนไทยภาคกลาง แต่เป็นลูกผสมของทั้งสองสถาปัตยกรรม (อาจจะเอียงไปทางภาคอีสานมากหน่อย) ที่ลงตัวมาก ๆ โดยส่วนตัวผมชอบสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นแบบนี้มาก ผมขอนับว่าเป็นเรือนอีสานอีกแบบหนึ่งก็แล้วกันนะครับ

แบบบ้านเรือนไทย

แล้วเรือนโคราชคืออะไร ?

          "เรือนโคราช" คือ เรือนไทยโบราณแบบหนึ่งที่มีรูปแบบผสมผสานระหว่างเรือนไทยภาคกลางกับเรือนไทยภาคอีสาน เป็นเรือนไม้ชั้นเดียวยกพื้นสูงใต้ถุนโล่ง หลังคาทรงจั่วทำมุมประมาณ 40 องศา มีป้านลมและจั่วนิยมตกแต่งเป็นลวดลายการเข้าไม้ การแกะสลักตัวเรือนมีวิธีการก่อสร้างแบบสำเร็จรูปเหมือนเรือนไทยภาคกลาง (ที่ทำฝาเรือนเป็นกระแบะมีหน้าต่างมาพร้อมแล้วยกมาแปะเลย) โครงสร้างระบบเสา-คาน แต่จัดวางรูปแบบของเรือนเหมือนสถาปัตยกรรมเรือนไทยในภาคอีสาน แบ่งพื้นที่ใช้สอยออกเป็น 4 ส่วนคือ เรือนนอน (เป็นเรือนอยู่ระดับสูงสุด) พะระเบียง (ถ้าเรือนอีสานจะเรียกส่วนนี้ว่า “เกย” เป็นเรือนที่อยู่ถัดลงมามีหลังคาลาดเอียงคลุม) มีนอกชาน (อีสาน : ชานแดด) เป็นส่วนที่ต่ำที่สุดไม่มีหลังคาคลุม และครัว พื้นที่ใช้สอยให้ความสำคัญกับเรือนนอนเป็นหลัก ส่วนพะระเบียง (เกย) นั้นเอาไว้พักผ่อน หรือต้อนรับแขกที่มาเยี่ยมเยียน

          ตัวเรือนนิยมวางตัวเรือนล่องตะเว็น (ตามตะวัน) คือหันด้านยาวของหลังคาทางทิศตะวันตก-ตะวันออก ให้ตัวเรือนนอนหัวลงทางด้านทิศใต้เพื่อรับลม ลักษณะของเรือนจะเป็นเรือนสามห้อง (เสา 4 ต้น สามช่วงเสา) มีด้านกว้างห้องละ 2.5 เมตร ด้านยาว 3.8 เมตร สูงประมาณ 2.8 เมตร การที่หันเรือนนอนลงทิศใต้ ทำให้คนโคราชเรียกทิศใต้ว่า “ทิศหัวนอน” เรือนจะมีหน้าต่าง 3 บาน ประตู 1 บาน (นั่นหมายความว่า เรือนโคราชจริง ๆ นั่น เรือนนอนจะเป็นห้องเดียว) ช่วงระดับจากเรือนนอนลงสู่พะระเบียง (เกย) จะสูงถึงประมาณ 80  เซนติเมตร ทำให้ต้องมีไม้มารองแทนบันไดอีก 1 ขั้น เรียกว่า “ม้ารองตีน” ตรงช่องว่างระหว่างเรือนนี้ เรียกว่า “ช่องแมวลอด” จุดประสงค์คือต้องการให้ลมพัดผ่านเข้ามาได้เพื่อระบายอากาศ

          ฝาเรือนจะมีสองลักษณะคือ ฝาปรือและฝากระดาน ฝาปรือคือฝาที่ใช้วัสดุธรรมชาติจำพวกต้นปรือ (ต้นกกผือ) มาทำ ซึ่งเป็นวัสดุที่หาได้ง่ายในท้องถิ่น ส่วนฝาไม้กระดานจะใช้เคร่าตั้งด้านในตีฝากระดานแนวนอนซ้อนเกล็ดด้านนอกแต่เว้นเป็นช่องจังหวะ

          ...นั่นคือทฤษฎีของเรือนโคราชทั่ว ๆ ไปครับ...

แล้วเรือนพ่อคงแตกต่างจากเรือนโคราชหลังอื่นอย่างไร ?


          เอกลักษณ์ของเรือนโคราชหลังนี้ เป็นเรือนแฝดที่มีเรือนนอน 2 หลังขนานกัน มีชานหรือโถงกั้นกลาง เป็นลักษณะเด่นแตกต่างจากเรือนทั่วไป (เรือนมี 2 จั่ว แต่มีพื้นที่ใช้สอยเทียบเท่าเรือน 3 จั่ว) มีการสอดประสานชิ้นส่วนต่าง ๆ เข้าด้วยกันเป็นองค์อาคารได้อย่างแข็งแรง มั่นคง ซึ่งทำให้เรือนพ่อคงหลังนี้ สามารถคงอยู่มาได้นานถึง 112 ปี สิ่งเหล่านี้สะท้อนให้เห็นอัจฉริยภาพและปัญญาสร้างสรรค์ของช่างท้องถิ่นโคราช ที่มีความริเริ่ม มีความเชี่ยวชาญเกี่ยวกับระบบโครงสร้าง แตกต่างอย่างเป็นเอกลักษณ์ หาได้ยากยิ่งเมื่อเปรียบเทียบกับเรือนในสมัยนั้น (ลองดูภาพแปลนประกอบนะครับ ผมถ่ายภาพมาจากบนเรือน)

          ป.ล. อ่านบทความเรื่องเรือนโคราชหลังนี้อย่างละเอียดได้ที่นี่นะครับ koratmuseum.com/bankorat ผมคงเล่าไม่ละเอียดสู้อ่านเองกันไม่ได้ ยาวพอสมควรแต่ได้ความรู้มากครับ

แบบบ้านเรือนไทย

แบบบ้านเรือนไทย

แบบบ้านเรือนไทย

          - แปลนของเรือน

แบบบ้านเรือนไทย

          - พื้นที่ใช้สอยภายในเรือน

แบบบ้านเรือนไทย

แบบบ้านเรือนไทย

          - เรือนพ่อคงเป็นเรือนแฝดที่มีลักษณะเป็นเรือนสามห้องเหมือนเรือนโคราชทั่วไป เพียงแต่กั้นห้องไว้แค่ 2 ห้อง ปล่อยพื้นที่โล่งไว้รับกับกลางเรือนทำให้มีพื้นที่ใช้สอยมากขึ้น ซึ่งอาจเอาไว้รับแขกหรือทำกิจกรรมร่วมกัน

แบบบ้านเรือนไทย

แบบบ้านเรือนไทย

แบบบ้านเรือนไทย

แบบบ้านเรือนไทย

          - ฝาเรือน : ฝาเรือนเป็นฝาไม้กระดาน มีการรูปแบบการเข้าไม้หลายอย่าง ทั้งการเข้าไม้สลักลิ่มซ้อนเกล็ด ทั้งตีซ้อนเกล็ดแนวนอน แต่ทั้งหมดล้วนแต่เป็นระบบสำเร็จรูปคล้ายเรือนไทยภาคกลางคือ ปรุงฝา (ประกอบไม้ทั้งหมดรวมหน้าต่าง) เป็นกระแบะแล้วยกขึ้นมาติดตอกด้วยตะปู 6 นิ้ว

แบบบ้านเรือนไทย

แบบบ้านเรือนไทย

          - เอกลักษณ์เรือนโคราชเลยคือ การปล่อยชายพรึง (ไม้รองฝา) ให้ยาวเฟื้อยอยู่อย่างนั้นไม่ตัดออก

แบบบ้านเรือนไทย

แบบบ้านเรือนไทย

แบบบ้านเรือนไทย

          - การวางตงและคาน

แบบบ้านเรือนไทย

แบบบ้านเรือนไทย

          - โครงหลังคา

แบบบ้านเรือนไทย

แบบบ้านเรือนไทย

แบบบ้านเรือนไทย

          - ครัวไฟ

แบบบ้านเรือนไทย

แบบบ้านเรือนไทย

แบบบ้านเรือนไทย

แบบบ้านเรือนไทย

แบบบ้านเรือนไทย

          - พื้นที่ใช้สอยส่วนอื่น ๆ

          ท่านใดชอบเรือนไม้ หากมีโอกาสผ่านไป จ.นครราชสีมา อย่าลืมแวะเข้าไปเยี่ยมชมเรือนพ่อคงกันนะครับ อยู่กลางมหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมาเลยทีเดียว ไม่เสียค่าเข้าชมแต่อย่างใดนะครับ ผมเดินดูอยู่คนเดียวอยู่เกือบสองชั่วโมง (ไม่มีใครสนใจผมเลยจริง ๆ) ใจจริงไม่อยากจะกลับบ้านเลย ชอบเรือนหลังนี้มาก ๆ หวังว่าคงมีประโยชน์กับท่านที่สนใจครับ 

หมายเหตุ


          1. หากท่านมีโอกาสไปเยี่ยมชมเรือนหลังนี้ อย่าลืมแวะไปพิพิธภัณฑ์เมืองนครราชสีมาด้วยนะครับ อยู่ติดกันเลย เดินไปแค่ไม่กี่ก้าวเท่านั้นครับ

          2. ท่านสามารถหาข้อมูลเพิ่มเติมและดูภาพสวย ๆ ได้ที่เวบไซต์ของพิพิธภัณฑ์เมืองนครราชสีมาครับ ทำไว้ดีมาก ๆ www.koratmuseum.com

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบจาก คุณ Apple Devil สมาชิกเว็บไซต์พันทิปดอทคอม

แบบบ้านเรือนไทยใต้ถุนสูง "เรือนพ่อคง" สถาปัตยกรรมท้องถิ่นที่ยังคงความงดงามแบบไทย ๆ โพสต์เมื่อ 12 กันยายน 2560 เวลา 10:10:16 15,466 อ่าน แสดงความคิดเห็น

คิดอย่างไรกับเรื่อง: แบบบ้านเรือนไทยใต้ถุนสูง "เรือนพ่อคง" สถาปัตยกรรมท้องถิ่นที่ยังคงความงดงามแบบไทย ๆ ?

รอโหลดข้อความของเพื่อน ๆ ด้านล่างนี้สักครู่ แล้วร่วมแสดงความคิดเห็นของคุณได้เลย !
TOP